Niezwykle często dokonanie wyboru zabawki bywa dla tych dzieci nie lada wyzwaniem, ponieważ wymaga podjęcia pewnej decyzji i zdecydowania o przebiegu dalszych wydarzeń. Nie jest to łatwe, szczególnie jeżeli dotychczas dziecko było pozbawione możliwości dokonywania wyboru i wszelkie decyzje, nawet w tak podstawowych kwestiach, jak wybór zabawki, były dokonywane przez dorosłego. Często zdarza się, że rodzice dzieci z mutyzmem wybiórczym nieświadomie odbierają im możliwość decydowania w tego typu sprawach. Niestety ich dobre intencje podyktowane chęcią dogodzenia dziecku w możliwie największym stopniu powodują, że czuje się ono zdominowane, traci chęć i umiejętność wyrażania tego, co lubi i czego pragnie, a także poczucie wpływu na swoje otoczenie.

Dla wielu rodziców zwykła zabawa z dzieckiem może okazać się trudna, czego powodów może być co najmniej kilka. Po pierwsze, bardzo często się zdarza, że rodzice dzieci z mutyzmem wybiórczym także mają trudności natury lękowej. Powoduje to, że mają skłonność do roztaczania nad dzieckiem bardzo ścisłej opieki. W związku z tym może być im ciężko zaakceptować naturalny fakt, że dziecko przenosi się we własny świat zabawy, w którym czasami może nie być dla niego miejsca. Rodzice dzieci z mutyzmem wybiórczym niejednokrotnie pragną uczestniczyć w każdym aspekcie ich życia. Wydaje się, jakby przeżywali dyskomfort związany z odłączeniem się od niego i zaakceptowaniem jego odrębności. Wynika z tego, że trudności natury separacyjnej mogą towarzyszyć nie tylko dziecku, ale także jego rodzicom.

Ponadto rodzicowi może być trudno dopuścić do świadomości fakt, że dziecko samodzielnie decyduje o kształcie otaczającej go rzeczywistości i przebiegających w nim wydarzeniach. Nadmierna chęć kontroli nad dzieckiem ogranicza je, wywołując bierność i poczucie, że i tak o rozwoju wypadków zadecyduje ktoś inny. Niekiedy rodzicielska chęć wyzwolenia w dziecku spontaniczności sprowadza się do intensywnego proponowania kolejnych zabaw. Wówczas żaden wybór dokonany przez dziecko nie będzie już tylko wyłączenie jego decyzją. Dlatego warto dawać dziecku możliwość i czas na zastanowienie się oraz dokonanie nawet najmniejszego wyboru.

Zdarza się także, że rodzice o cechach lękowych mają silną potrzebę bardzo szczegółowego planowania aktywności swojej i dziecka tak, by otaczająca ich rzeczywistość była możliwie najbardziej przewidywalna. W ich postępowaniu często brak spontaniczności, luzu, przeświadczenia, że zabawa ma prawo toczyć się własnym torem, beż konkretnego planu.

Współcześnie dzieciom bardzo brakuje tego typu aktywności. Często nie mają one okazji się nudzić, poszukać interesującego zajęcia lub samodzielnie je sobie zorganizować. Jest to bardzo charakterystyczna cecha naszych czasów, w których oczekuje się, że w każdej dziedzinie życia należy osiągnąć konkretny, mierzalny efekt. Stąd ogromna pokusa, by czasowi wolnemu nadawać strukturę, organizować go i wpisywać w pewne ramy, pozbawiając równocześnie spontaniczności i przypadkowości.

Niniejszy fragment pochodzi z książki „Mutyzm wybiórczy. Strategie pomocy dziecku i rodzinie”, autorstwa Barbary Ołdakowskiej-Żyłki i Katarzyny Grąbczewskiej-Różyckiej, Difin SA, Warszawa 2017.